نشان فتح
نشان فتح به نشانی در جمهوری اسلامی ایران گفته میشود که توسط رهبر این کشور به رزمندگان نبردهایی با پیروزی چشمگیر داده میشود. مدال فتح در ۳ رده طلایی (فتح ۱)، نقرهای (فتح ۲) و برنزی (فتح ۳) اهدا میشود.[1]
نشان فتح | |
---|---|
![]() ![]() ![]() | |
نشان درجه یک، دو و سه فتح | |
اهدا توسط فرمانده کل نیروهای مسلح ایران | |
گونه | نشان افتخار |
شایستگی | رزمندگان دارای نبردهایی با پیروزی چشمگیر |
درجهها (شامل متاخرها) | سه درجه |
آمار | |
پایهگذاری | ۱۳۶۸ |
رتبه | |
بعدی (بالاتر) | نشان ذوالفقار |
پیشین (پایینتر) | نشان نصر |
![]() درجه یک ![]() درجه دو ![]() درجه سه | |
نوار خدمت |

محسن رضایی فرمانده کل پیشین سپاه پاسداران در جنگ ایران و عراق با دریافت ۳ نشان طلایی رکورددار دریافت بیشترین مدال طلایی فتح ۱ است. پس از او به ترتیب سید یحیی رحیمصفوی (دو نشان طلایی و یک نقرهای)، حسین حسنی سعدی (دو طلایی و یک نقرهای)، علی صیاد شیرازی (دو طلایی) و قاسم سلیمانی ( يك مدال طلايی و يك مدال نقرهای) بیشترین نشان فتح را دریافت کردهاند. اکبر هاشمی رفسنجانی (یک مدال طلایی) و حسن روحانی (یک مدال نقرهای) از جمله معدود غیرنظامیان دریافتکننده این نشان هستند.[2]
تاریخچه
پس از پایان جنگ ایران و عراق این نشان نخستین بار در ۵ مهر ۱۳۶۸ به ۵۴ نفر از فرماندهان ارتش، سپاه و جهاد سازندگی اهدا شد. در اولین مراسم اعطای نشان فتح (همزمان با سالروز شکست حصر آبادان) حسین فهمیده † (به یکی از افراد خانواده تحویل داده شد)، محسن رضایی (فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) و علی صیاد شیرازی (فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران) نشان فتح ۱ گرفتند. به ۲۱ نفر دیگر نشان فتح ۲ و ۲۹ نفر دیگر فتح ۳ داده شد.[3]
طراحی
نشان فتح از سه برگ درخت نخل و گنبد مسجد جامع خرمشهر و نیز پرچم ایران تشکیل شدهاست. آنطور که سردار افشار معاون وقت نیروی انسانی ستاد کل نیروهای مسلح در سال ۱۳۶۸ اعلام کرده بود: نشان فتح به عنوان سمبل عملیات پیروزمندانه رزمندگان اسلام و نشانی برای فاتحان عملیاتهای پیروز رزمندگان اسلام انتخاب شدهاست.[4]
دریافتکنندگان
جنگ ایران و عراق
نخستین بار در ۵ مهر ۱۳۶۸، سالروز شکست حصر آبادان، ۵۴ نفر از فرماندهان و سربازان ارتش، سپاه و جهاد سازندگی به دلیل فداکاری و خدمات ارزنده نشان فتح را از سید علی خامنهای (رهبر ایران) دریافت کردند. در این بین محسن رضایی، علی صیاد شیرازی (فرماندهان قرارگاه مرکزی کربلا در آزادسازی خرمشهر) و حسین فهمیده † نشان درجه ۱ فتح دریافت کردند.
به مناسبت دوازدهمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران در ۱۵ بهمن ۱۳۶۸، ۲۱۰ نفر از فرماندهان و نیروهای برجسته ارتش و سپاه نشان فتح را از رهبر ایران دریافت کردند. در این بین برای عملیاتهای عملیات فتحالمبین و بیتالمقدس، تنها به فرماندهان قرارگاهها و تیپها این نشان اهدا شد اما درخصوص عملیات کربلای ۵، علاوه بر فرماندهان قرارگاهها و تیپها، فرماندهان گردانها نیز نشان فتح دریافت کردند. در این مراسم ۱۰ نفر از فرماندهان رده بالای ارتش و سپاه نشان فتح ۱ را از دست فرمانده کل قوا گرفتند و سپس نشانهای درجه ۲ و ۳ فتح را به ۲۰۰ تن از فرماندهان و نیروها و تعدادی از بستگان کشتهشدگان این دو عملیات داده شد.[3]
در هشتمین سالگرد آزادسازی خرمشهر رهبر ایران به ۷۶ نفر از رزمندگان، فرماندهان و کشتهشدگان عملیات فتحالمبین و بیتالمقدس نشانهای درجه ۱ و ۲ فتح را اهدا کرد. در همان مراسم رئیس ستاد فرماندهی کل قوا، به نمایندگی از رهبر، ۴۱۰ نشان درجه ۳ فتح را به سایر فرماندهان و رزمندگان برجسته این دو عملیات اهدا کرد.[6]
در نخستین روز شهریور ۱۳۶۹ رهبر ایران نشان درجه ۱ فتح را به اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیسجمهور وقت)، به دلیل «حضور فداکارانه و مدبرانه» در میدان جنگ، اهدا کرد.[7]هاشمی از بهمن ۱۳۶۲ تا پایان جنگ فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا بود.[8]
دستگیری ملوانان آمریکایی

دی ماه ۱۳۹۴ دو فروند قایق جنگی آمریکایی حامل ۱۰ ملوان آمریکایی توسط نیروهای دریایی سپاه پاسداران در محدوده آبهای سرزمینی ایران در دریای سرزمینی جزیره فارسی خلیج فارس به دلیل ورود غیرقانونی به آبهای سرزمینی ایران دستگیر کرد. این ملوانان روز بعد آزاد شدند. سید علی خامنهای، رهبر ایران، به سردار فدوی فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و چهار تن از فرماندهان این نیرو نشان فتح اهدا کرد.[9]
سایر دریافتکنندگان

دی ماه ۱۳۹۲ سردار سرتیپ محمد پاکپور، فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران ، نشان درجه ۱ فتح را به دلیل «تلاشهای شبانهروزی و دلسوزانه» در اجرای وظایفش دریافت کرد.[10]
شهریور ماه ۱۳۹۷ امیر دریادار حبیبالله سیاری به دلیل «خدمات شایستهاش در صیانت از مرزهای آبی کشور و دریای عمان و حفظ منافع ملی و اهتزاز پرچم جمهوری اسلامی ایران در آبهای آزاد و اهتمام به نوسازی تجهیزات و آبادانی سواحل مکران در مدت تصدی فرماندهی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران» نشان درجه ۱ فتح را از رهبر ایران دریافت کرد.[11]
فهرست دریافتکنندگان
نشان فتح ۱
- محسن رضایی، ۵ مهر ۱۳۶۸، (فرمانده سپاهی قرارگاه مرکزی کربلا در عملیات بیتالمقدس)[3] (تنها فرمانده نظامی که موفق به دریافت سه نشان فتح ۱ از فرمانده کل قوا شدهاست)
- علی صیاد شیرازی، ۵ مهر ۱۳۶۸، (فرمانده ارتشی قرارگاه مرکزی کربلا در عملیات بیتالمقدس)[3]
- حسین فهمیده †، ۵ مهر ۱۳۶۸[3]
- اکبر هاشمی رفسنجانی به عنوان فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء[12]
- حسین حسنی سعدی
- حسین همدانی
- مرتضی قربانی
- محمدحسین باقری
- محمد پاکپور[13]
- علی شمخانی
- علی فدوی[14]
- سید یحیی رحیمصفوی
- حبیبالله سیاری
- قاسم سلیمانی
- کیومرث حیدری
نشان فتح ۲
- عباس بابایی، ۵ مهر ۱۳۶۸،[3]
- سرتیپ علی صفوی †،۵ مهر ۱۳۶۸،[3]
- حسن روحانی
- حسین حسنی سعدی
- زینالعابدین احمدی
- محمدباقر قالیباف
- قدرتالله منصوری
- احمد سیافزاده
- علی رزمجو قلائی[15]
- قاسم سلیمانی
- عوض شهابیفر
اعضای ارتش
- محمدحسن ظرافتفرد
- علی صفوی
- مصطفی اردستانی
- منصور ستاری
- محمدتقی(محمود) جدیدی
- محمد دانشپور
- مسعود منفرد نیاکی
- حسین حسنی سعدی
- علیاصغر جمالی
- سید علیاکبر موسوی قویدل
- سیروس لطفی
- غلامحسین مفید
- عظیم ازگی
- جلیل زندی
- فرضالله شاهینراد
نشان فتح ۳
ابوالفضل حسنبیگی،امیر حیات مقدم ،مرتضی قربانی، احمد کاظمی، عبدالمحمد رئوفی، غلامرضا یزدانی[16]، جعفر اسدی، محمدعلی جعفری، عبدالله نورانی، محمدحسین باقری، علی هاشمی، قاسم سلیمانی،غلامرضا علی آبادیان،امین شریعتی (فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا)،[17] علی فضلی، سید ابوالفضل آقامیری، فتحالله جعفری، احمد سیافزاده- محمد علی حق بین، محمدتقی اوصانلو (فرمانده قرارگاه حمزه سید الشهدا)
حبیب بقایی، کریم عبادت، جعفر لهراسبی، هوشنگ بهرامی، علی رزمی، بهروز سلیمانجاه، فرضالله شاهینراد، سعید پورداراب، محمد صابریپور، بیژن عاصم، مصطفی شهری، یعقوب علیاری، سعدی نام، مجید صارمی، محمد محمدی، شجاعت پاشازاده، عبدالعلی صادقی.[3] جعفر محسنی مختار راعی
منابع
- «نشان فتح چیست و کدام فرماندهان مفتخر به دریافت آن شدهاند؟». مشرق نیوز. ۱۳۹۲-۱۱-۲۹. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۷.
- مجتبی کریمی (۱۳۹۷-۰۶-۱۹). «با نشان فتح بیشتر آشنا شوید». جهان امروز. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۶.
- «گزارش فارس از تاریخچه نشانهای نظامی ایران». خبرگزاری فارس. ۳۰ دی ۱۳۹۲. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۶.
- «نشان فتح چیست و کدام فرماندهان آن را دریافت کردند؟». فردا نیوز. ۱۳۹۴-۱۱-۱۱. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۷.
- «اعطای نشان فتح به رزمندگان اسلام». پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار سید علی خامنهای. ۱۳۶۹-۰۳-۰۳. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۶.
- «حضور فداکارانه رئیسجمهور در میدان جنگ». پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار سید علی خامنهای. ۱۳۶۹-۰۶-۰۱. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۶.
- زهرانی، مرجان (۲ مرداد ۱۳۹۵). «اتاق فرمان». دوهفتهنامه روبهرو. سال اول (۹). دریافتشده در ۵ فروردین ۱۳۹۷.
- «پاسداران بازداشتکننده متجاوزان آمریکایی در خلیجفارس نشان «فتح» دریافت کردند». خبرگزاری فارس. ۱۳۹۴-۱۱-۱۱. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۶.
- «اعطای نشان «فتح یک» به سردار پاکپور از سوی فرمانده معظم کل قوا». خبرگزاری فارس. ۱۳۹۲-۱۰-۲۵. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۶.
- «اعطای نشان فتح به امیر دریادار حبیبالله سیاری». تارنمای دفتر حفظ و نشر آثار سید علی خامنهای. ۱۳۹۷-۰۶-۰۷. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۶.
- «اهداء نشان درجه یک فتح به هاشمی». پایگاه اطلاعرسانی هاشمی رفسنجانی. بایگانیشده از اصلی در ۹ ژوئیه ۲۰۱۶.
- «اعطای نشان «فتح یک» از سوی فرمانده معظم کل قوا به سردار پاکپور». خبرآنلاین. ۲۵ دی ۱۳۹۲.
- اعطای نشان فتح به فرماندهان بازداشتکننده نظامیان متجاوز آمریکایی- پایگاه اینترنتی دفتر حفظ و نشر آثار سید علی سید علی خامنه ای
- «سردار «علی رزمجو» معاون بازرسی نیروی دریایی سپاه شد». خبرگزاری دفاع مقدس. ۱۳۹۶-۰۵-۰۲. دریافتشده در ۱۳۹۸-۰۳-۱۶.
- persongram.com/3324
- ، خبرگزاری دفاع مقدس.
ٰ