کوواکس
دسترسی جهانی واکسنهای کووید-۱۹ (به انگلیسی: COVID-19 Vaccines Global Access) که بهطور مخفف کوواکس (به انگلیسی: COVAX) نامیده میشود، یک نوآوری جهانی با هدف دسترسی عادلانه به واکسنهای کووید-۱۹ به رهبری اتحاد جهانی واکسن و ایمنسازی (GAVI)، ائتلاف برای نوآوریهای آمادگی همهگیری (CEPI) و سازمان جهانی بهداشت (WHO) است. این یکی از سه رکن شتابدهنده ابزارهای دسترسی به کووید-۱۹ است، ابتکاری که در آوریل ۲۰۲۰ توسط سازمان جهانی بهداشت، کمیسیون اروپا و دولت فرانسه به عنوان پاسخی به دنیاگیری کووید-۱۹ آغاز شد. کوواکس منابع بینالمللی را هماهنگ میکند تا کشورهای کمدرآمد یا با درآمد متوسط امکان دسترسی عادلانه به تستهای تشخیصی، درمانها و واکسنهای کووید-۱۹ را بیابند.[1]
تا ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۰، ۱۶۵ کشور که ۶۰٪ از جمعیت جهان را در بر میگرفتند، به کوواکس پیوسته بودند.[2] با این حال در ۱۱ آوریل ۲۰۲۱، کوواکس با داشتن ۳۸٫۵ میلیون دوز با وجود هدف ۱۰۰ میلیون دوزی تا پایان ماه مارس، از هدف خود بسیار دور بود.[3][4]
واکسنهای نامزد
بسیاری از کشورهایی که از کوواکس بهرهمند میشوند، «ظرفیت نظارتی محدود» دارند و به مجوزهای سازمان جهانی بهداشت نیاز دارند. در اوایل سال ۲۰۲۱، سازمان جهانی بهداشت در حال بررسی ۱۱ واکسن احتمالی کووید-۱۹ برای فهرست استفاده اضطراری خود (EUL) بود.[5] نخستین واکسنی که این سازمان برای فهرست خود مجاز کرد، واکسن کووید-۱۹ فایزر–بیوانتک در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۰ بود - یک واکسن RNA که توسط بیوانتک با همکاری شرکت آمریکایی فایزر و همچنین شرکت چینی فوسان تولید شدهاست[6][7] و با نام تجاری کومیرناتی فروخته میشود.[8][9]
سازمان جهانی بهداشت در بیانیهای مطبوعاتی در ۲۴ اوت ۲۰۲۰ اظهار داشت که کوواکس دارای ۹ واکسن نامزد تحت حمایت ائتلاف برای آمادگی همهگیرانه نوآوریها و ۹ نامزد در حال آزمایش است که بیشترین انتخاب واکسن کووید-۱۹ را در جهان دارد.[10] کوواکس تا دسامبر سال ۲۰۲۰ مذاکرات با تولیدکنندگان دیگر را نیز به پایان رساند که به آن امکان دسترسی به دو میلیارد دوز واکسن را داد.[11]
گیرندگان
|
کوواکس واکسنها را برای کشورهای در حال توسعه تهیه میکند.[12] در کل ۹۲ کشور کمدرآمد یا با درآمد متوسط از طریق تعهدهای پیشفروش (AMC)[13][14] واجد شرایط دریافت واکسنهای کووید-۱۹ با سازوکار کوواکس هستند.[13] هزینه تعهد پیشفروش کوواکس بر عهده مشارکتکنندگان اهداکننده است.[14]
مشارکتکننده | SFP/AMC | آسترازنکا هند | آسترازنکا کره | فایزر–بیوانتک | کل |
---|---|---|---|---|---|
![]() | AMC | ۹۷٬۱۶۴٬۰۰۰ | - | - | ۹۷٬۱۶۴٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱۷٬۱۶۰٬۰۰۰ | - | - | ۱۷٬۱۶۰٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱۶٬۰۰۸٬۰۰۰ | - | - | ۱۶٬۰۰۸٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۱۳٬۷۰۸٬۸۰۰ | - | ۱۳٬۷۰۸٬۸۰۰ |
![]() | AMC | ۱۲٬۷۹۲٬۰۰۰ | - | - | ۱۲٬۷۹۲٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۰٬۶۷۲٬۸۰۰ | - | ۱۰٬۶۷۲٬۸۰۰ |
![]() | AMC | ۸٬۹۲۸٬۰۰۰ | - | - | ۸٬۹۲۸٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۶٬۹۴۸٬۰۰۰ | - | - | ۶٬۹۴۸٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۶٬۴۷۲٬۸۰۰ | - | ۶٬۴۷۲٬۸۰۰ |
![]() | AMC | - | ۵٬۵۰۰٬۸۰۰ | ۱۱۷٬۰۰۰ | ۵٬۶۱۷٬۸۰۰ |
![]() | AMC | - | ۵٬۱۳۸٬۴۰۰ | - | ۵٬۱۳۸٬۴۰۰ |
![]() | AMC | - | ۴٬۸۸۶٬۴۰۰ | - | ۴٬۸۸۶٬۴۰۰ |
![]() | AMC | ۴٬۲۲۴٬۰۰۰ | - | - | ۴٬۲۲۴٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۴٬۲۱۶٬۸۰۰ | - | ۴٬۲۱۶٬۸۰۰ |
![]() | AMC | ۴٬۱۷۶٬۰۰۰ | - | - | ۴٬۱۷۶٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۳٬۵۵۲٬۰۰۰ | - | - | ۳٬۵۵۲٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۳٬۳۹۶٬۰۰۰ | - | - | ۳٬۳۹۶٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲٬۹۷۶٬۰۰۰ | ۱۱۷٬۰۰۰ | ۳٬۰۹۳٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۳٬۰۲۴٬۰۰۰ | - | - | ۳٬۰۲۴٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲٬۵۹۶٬۸۰۰ | ۱۱۷٬۰۰۰ | ۲٬۷۱۳٬۸۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲٬۵۵۳٬۶۰۰ | ۱۱۷٬۰۰۰ | ۲٬۶۷۰٬۶۰۰ |
![]() | AMC | ۲٬۶۴۰٬۰۰۰ | - | - | ۲٬۶۴۰٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۲٬۵۴۴٬۰۰۰ | - | - | ۲٬۵۴۴٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۲٬۴۲۴٬۰۰۰ | - | - | ۲٬۴۲۴٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۲٬۴۱۲٬۰۰۰ | - | - | ۲٬۴۱۲٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۲٬۲۱۵٬۲۰۰ | ۱۱۷٬۰۰۰ | ۲٬۳۳۲٬۲۰۰ |
![]() | AMC | ۲٬۳۱۶٬۰۰۰ | - | - | ۲٬۳۱۶٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲٬۲۷۵٬۲۰۰ | - | ۲٬۲۷۵٬۲۰۰ |
![]() | AMC | ۲٬۲۵۶٬۰۰۰ | - | - | ۲٬۲۵۶٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۲٬۲۰۰٬۸۰۰ | - | ۲٬۲۰۰٬۸۰۰ |
![]() | AMC | ۲٬۰۵۲٬۰۰۰ | - | - | ۲٬۰۵۲٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۲٬۰۴۰٬۰۰۰ | - | - | ۲٬۰۴۰٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲٬۰۱۸٬۴۰۰ | - | ۲٬۰۱۸٬۴۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۹۹۲٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۹۹۲٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱٬۹۰۳٬۲۰۰ | - | ۱٬۹۰۳٬۲۰۰ |
![]() | AMC | - | ۱٬۸۸۱٬۶۰۰ | - | ۱٬۸۸۱٬۶۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۸۷۲٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۸۷۲٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱٬۶۵۳٬۶۰۰ | ۱۱۷٬۰۰۰ | ۱٬۷۷۰٬۶۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱٬۷۴۷٬۲۰۰ | - | ۱٬۷۴۷٬۲۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۶۹۲٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۶۹۲٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱٬۶۲۴٬۸۰۰ | - | ۱٬۶۲۴٬۸۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۶۲۰٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۶۲۰٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۵۷۲٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۵۷۲٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۴۷۶٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۴۷۶٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۴۲۸٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۴۲۸٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱٬۴۲۵٬۶۰۰ | - | ۱٬۴۲۵٬۶۰۰ |
کشورهای غیرعضو در سازمان ملل | N/A | - | ۱٬۳۰۳٬۲۰۰ | - | ۱٬۳۰۳٬۲۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۲۹۶٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۲۹۶٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۲۹۶٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۲۹۶٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۲۷۲٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۲۷۲٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۲۲۴٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۲۲۴٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۱۵۲٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۱۵۲٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۰۲۰٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۰۲۰٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱٬۰۲۰٬۰۰۰ | - | - | ۱٬۰۲۰٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۹۰۰٬۰۰۰ | - | ۹۲٬۴۳۰ | ۹۹۲٬۴۳۰ |
![]() | SFP | - | ۹۵۷٬۶۰۰ | - | ۹۵۷٬۶۰۰ |
![]() | AMC | ۹۳۶٬۰۰۰ | - | - | ۹۳۶٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۹۹۶٬۰۰۰ | - | ۱۰۲٬۹۶۰ | ۱٬۰۹۸٬۹۶۰ |
![]() | SFP | - | ۸۸۵٬۶۰۰ | - | ۸۸۵٬۶۰۰ |
![]() | AMC | ۸۷۶٬۰۰۰ | - | - | ۸۷۶٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۸۶۴٬۰۰۰ | - | - | ۸۶۴٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۸۴۷٬۲۰۰ | - | ۸۴۷٬۲۰۰ |
![]() | AMC | ۷۳۲٬۰۰۰ | - | - | ۷۳۲٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۵۹۲٬۸۰۰ | ۹۳٬۶۰۰ | ۶۸۶٬۴۰۰ |
![]() | AMC | ۶۸۴٬۰۰۰ | - | - | ۶۸۴٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۶۳۶٬۰۰۰ | - | - | ۶۳۶٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۶۱۲٬۰۰۰ | - | - | ۶۱۲٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۵۶۴٬۰۰۰ | - | - | ۵۶۴٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۵۴۲٬۴۰۰ | - | ۵۴۲٬۴۰۰ |
![]() | SFP | - | ۵۱۱٬۲۰۰ | - | ۵۱۱٬۲۰۰ |
![]() | SFP | - | ۵۰۶٬۴۰۰ | - | ۵۰۶٬۴۰۰ |
![]() | AMC | ۵۰۴٬۰۰۰ | - | - | ۵۰۴٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۵۰۴٬۰۰۰ | - | - | ۵۰۴٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۴۹۶٬۸۰۰ | - | ۴۹۶٬۸۰۰ |
![]() | AMC | ۴۲۰٬۰۰۰ | - | - | ۴۲۰٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۳۸۴٬۰۰۰ | - | - | ۳۸۴٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۳۲۴٬۰۰۰ | ۵۱٬۴۸۰ | ۳۷۵٬۴۸۰ |
![]() | AMC | ۳۷۲٬۰۰۰ | - | - | ۳۷۲٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۳۶۰٬۰۰۰ | - | - | ۳۶۰٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۳۵۷٬۶۰۰ | - | ۳۵۷٬۶۰۰ |
![]() | SFP | - | ۳۴۵٬۶۰۰ | - | ۳۴۵٬۶۰۰ |
![]() | SFP | - | ۳۴۳٬۲۰۰ | - | ۳۴۳٬۲۰۰ |
![]() | SFP | - | ۳۴۰٬۸۰۰ | - | ۳۴۰٬۸۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲۸۸٬۰۰۰ | - | ۲۸۸٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۲۴۰٬۰۰۰ | ۳۷٬۴۴۰ | ۲۷۷٬۴۴۰ |
![]() | SFP | - | ۲۵۴٬۴۰۰ | - | ۲۵۴٬۴۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲۵۴٬۴۰۰ | - | ۲۵۴٬۴۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲۴۹٬۶۰۰ | - | ۲۴۹٬۶۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲۱۶٬۰۰۰ | - | ۲۱۶٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۸۴٬۸۰۰ | ۲۹٬۲۵۰ | ۲۱۴٬۰۵۰ |
![]() | AMC | - | ۱۶۳٬۲۰۰ | ۲۵٬۷۴۰ | ۱۸۸٬۹۴۰ |
![]() | AMC | - | ۱۵۶٬۰۰۰ | ۲۴٬۵۷۰ | ۱۸۰٬۵۷۰ |
![]() | AMC | ۱۸۰٬۰۰۰ | - | - | ۱۸۰٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۵۳٬۶۰۰ | ۲۳٬۴۰۰ | ۱۷۷٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۷۲٬۸۰۰ | - | ۱۷۲٬۸۰۰ |
![]() | AMC | ۱۵۶٬۰۰۰ | - | - | ۱۵۶٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۴۶٬۴۰۰ | - | ۱۴۶٬۴۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۴۶٬۴۰۰ | - | ۱۴۶٬۴۰۰ |
![]() | AMC | ۱۴۴٬۰۰۰ | - | - | ۱۴۴٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۴۴٬۰۰۰ | - | ۱۴۴٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۴۱٬۶۰۰ | - | ۱۴۱٬۶۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۲۷٬۲۰۰ | - | ۱۲۷٬۲۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۱۷٬۶۰۰ | - | ۱۱۷٬۶۰۰ |
![]() | AMC | ۱۰۸٬۰۰۰ | - | ۵٬۸۵۰ | ۱۱۳٬۸۵۰ |
![]() | AMC | ۱۰۸٬۰۰۰ | - | ۵٬۸۵۰ | ۱۱۳٬۸۵۰ |
![]() | AMC | ۱۰۸٬۰۰۰ | - | - | ۱۰۸٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱۰۸٬۰۰۰ | - | - | ۱۰۸٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱۰۸٬۰۰۰ | - | - | ۱۰۸٬۰۰۰ |
![]() | AMC | ۱۰۸٬۰۰۰ | - | - | ۱۰۸٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۰۳٬۲۰۰ | - | ۱۰۳٬۲۰۰ |
![]() | AMC | ۱۰۸٬۰۰۰ | - | ۵٬۸۵۰ | ۱۱۳٬۸۵۰ |
![]() | SFP | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | AMC | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | AMC | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | AMC | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | AMC | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | SFP | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | AMC | - | ۱۰۰٬۸۰۰ | - | ۱۰۰٬۸۰۰ |
![]() | AMC | ۹۶٬۰۰۰ | - | - | ۹۶٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۸۴٬۰۰۰ | - | ۸۴٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۷۹٬۲۰۰ | - | ۷۹٬۲۰۰ |
![]() | SFP | - | ۷۹٬۲۰۰ | - | ۷۹٬۲۰۰ |
![]() | AMC | - | ۷۴٬۴۰۰ | - | ۷۴٬۴۰۰ |
![]() | AMC | - | ۴۸٬۰۰۰ | - | ۴۸٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۴۸٬۰۰۰ | - | ۴۸٬۰۰۰ |
![]() | AMC | - | ۴۵٬۶۰۰ | - | ۴۵٬۶۰۰ |
![]() | AMC | - | ۴۵٬۶۰۰ | - | ۴۵٬۶۰۰ |
![]() | AMC | - | ۴۳٬۲۰۰ | - | ۴۳٬۲۰۰ |
![]() | SFP | - | ۴۰٬۸۰۰ | - | ۴۰٬۸۰۰ |
![]() | AMC | - | ۲۸٬۸۰۰ | - | ۲۸٬۸۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲۶٬۴۰۰ | - | ۲۶٬۴۰۰ |
![]() | AMC | - | ۲۴٬۰۰۰ | - | ۲۴٬۰۰۰ |
![]() | SFP | - | ۲۱٬۶۰۰ | - | ۲۱٬۶۰۰ |
![]() | SFP | - | ۷٬۲۰۰ | - | ۷٬۲۰۰ |
![]() | SFP | - | ۷٬۲۰۰ | - | ۷٬۲۰۰ |
![]() | AMC | - | ۴٬۸۰۰ | - | ۴٬۸۰۰ |
کل | - | ۲۲۷٬۶۶۴٬۰۰۰ | ۹۱٬۲۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۲۰۰٬۴۲۰ | ۳۲۰٬۰۶۴٬۴۲۰ |
اهداکنندگان
بودجه کوواکس بیشتر توسط کشورهای ثروتمند جهان غرب تأمین میشود.[12] در ۱۹ فوریه ۲۰۲۱، ۳۰ کشور و همچنین اتحادیه اروپا توافقنامههای تعهد به تسهیلات کوواکس را امضا کرده بودند. اگرچه تعهد بیش از ۶ میلیارد دلار داده شدهاست، اما هنوز همه اعتبارات جذب نشدهاست. در آوریل اعلام شد که هنوز جذب ۳/۲ میلیارد دلار تعهد سال ۲۰۲۱ برای برنامه کوواکس به انجام نرسیدهاست.[16]
اگرچه این بودجه عمدتاً توسط دولتها («کمک رسمی توسعه») تأمین میشود، اما طرح کوواکس توسط بخش خصوصی و سازمانهای بشردوستانه نیز تأمین میشود و کشورهای دریافتکننده ممکن است هزینههایی برای واکسن و زایمان دریافت کنند.[14]
اهداکننده | مشارکت |
---|---|
![]() | ۲٬۵۰۰ |
![]() | ۱٬۰۹۳ |
![]() | ۷۳۵ |
![]() | ۴۸۹ |
![]() | ۲۰۰ |
![]() | ۱۸۱ |
بنیاد بیل و ملیندا گیتس | ۱۵۶ |
![]() | ۱۵۳ |
![]() | ۱۴۱ |
![]() | ۱۲۲ |
![]() | ۱۰۴ |
![]() | ۶۱ |
![]() | ۶۱ |
![]() | ۳۷ |
![]() | ۳۲ |
رید هستینگز و پتی کویلین | ۳۰ |
![]() | ۲۴ |
بنیاد بینام | ۲۲ |
![]() | ۲۲ |
![]() | ۱۲ |
![]() | ۱۰ |
![]() | ۱۰ |
رویال داچ شل | ۱۰ |
![]() | ۱۰ |
تیکتاک | ۱۰ |
![]() | ۸ |
![]() | ۵ |
![]() | ۵ |
![]() | ۵ |
وایز | ۵ |
ساکر اید | ۴ |
بنیاد تیسلداون | ۴ |
![]() | ۲ |
![]() | ۲ |
![]() | ۱ |
مرکز امداد و کمک بشردوستانه ملک سلمان | ۱ |
![]() | ۱ |
مسترکارت | ۱ |
شرکت نیکی | ۱ |
![]() | ۰٫۱ |
![]() | ۰٫۱ |
مدلاین بینالمللی | ۰٫۰۲ |
![]() | ۰٫۰۱ |
کل | ۶٬۲۶۸ |
منابع
- "COVAX explained". gavi.org. اتحاد جهانی واکسن و ایمنسازی. Retrieved February 25, 2021.
- World Health Organization (15 July 2020). "More than 150 countries engaged in COVID-19 vaccine global access facility". Retrieved 3 February 2021.
- Gleeson, Deborah (2021-04-11). "The best hope for fairly distributing COVID-19 vaccines globally is at risk of failing. Here's how to save it". The Conversation. Retrieved 2021-04-25.
- "Coronavirus: WHO chief criticizes 'shocking' global vaccine divide". BBC. 2021-04-10. Retrieved 2021-04-25.
- Widianto, Stanley (January 29, 2021). "COVAX to ship enough shots for 3% of poor countries' populations in H1 - WHO". Reuters. جاکارتا. Retrieved February 3, 2021.
- "Fosun Pharma--News--News Content". www.fosunpharma.com. Retrieved 2021-04-19.
- "Fosun Pharma--News--News Content". www.fosunpharma.com. Retrieved 2021-04-19.
- "Comirnaty EPAR". آژانس دارویی اروپا (EMA). Retrieved 23 December 2020.
- "WHO issues its first emergency use validation for a COVID-19 vaccine and emphasizes need for equitable global access". World Health Organization (WHO) (Press release). 31 December 2020. Retrieved 6 January 2021.
- World Health Organization (24 August 2020). "172 countries and multiple candidate vaccines engaged in COVID-19 vaccine Global Access Facility" (Press release). Retrieved 4 February 2021.
- سازمان جهانی بهداشت (18 December 2020). "COVAX Announces additional deals to access promising COVID-19 vaccine candidates; plans global rollout starting Q1 2021" (Press release). Retrieved 4 February 2021.
- Gabriele Steinhauser, Ghana Is First Nation to Get Free Covid-19 Vaccines Under Covax Plan, Wall Street Journal (February 24, 2021).
- 92 low- and middle-income economies eligible to get access to COVID-19 vaccines through Gavi COVAX AMC, Gavi, the Vaccine Alliance (31 July 2020).
- Seth Berkley. "The Gavi COVAX AMC Explained". Gavi, the Vaccine Alliance.
- "The Covax Facility: Interim Distribution Forecast – latest as of 3 February 2021" (PDF). COVAX. 3 February 2021.
- "How can we vaccinate the world? Five challenges facing the UN-backed COVAX programme". UN News. 2021-04-05. Retrieved 2021-04-25.
- "Key Outcomes: COVAX AMC 2021" (PDF). Gavi.